Malaysia đang triển khai tuyến đường sắt Bờ Đông (East Coast Rail Link - ECRL) dài 665 km, kết nối hai khu vực Đông - Tây của bán đảo nước này. Dự án có tổng vốn đầu tư khoảng 75 tỷ ringgit, tương đương hơn 474.000 tỷ đồng, với tập đoàn Trung Quốc đảm nhận vai trò tổng thầu xây dựng.
ECRL được xem là một trong những dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn nhất Malaysia, đi qua nhiều bang, kết nối các trung tâm kinh tế, khu công nghiệp và cảng biển quan trọng của quốc gia Đông Nam Á này.
Theo thiết kế, toàn tuyến có chiều dài khoảng 665 km, gồm 41 đường hầm và 20 nhà ga. Với quy mô này, ECRL không chỉ là dự án giao thông phục vụ nhu cầu đi lại mà còn được định hướng trở thành hành lang vận tải hàng hóa chiến lược, hỗ trợ hoạt động logistics và thương mại của Malaysia.
Tập đoàn China Communications Construction Company (CCCC) của Trung Quốc là tổng thầu thực hiện dự án. Nguồn vốn có sự tham gia tài trợ của Ngân hàng Xuất nhập khẩu Trung Quốc. ECRL cũng là một trong những dự án hợp tác hạ tầng tiêu biểu giữa Malaysia và Trung Quốc trong khuôn khổ sáng kiến Vành đai và Con đường.
Kết nối hai bờ Đông - Tây, rút ngắn thời gian di chuyển
Một trong những mục tiêu quan trọng của ECRL là cải thiện khả năng kết nối giữa các khu vực vốn phải phụ thuộc nhiều vào hệ thống đường bộ. Tuyến đường sắt sẽ đi qua các bang ở bờ Đông, kết nối với trung tâm kinh tế Thung lũng Klang và hướng tới cảng Klang ở bờ Tây.
Việc hình thành tuyến vận tải xuyên bán đảo được kỳ vọng giúp người dân và doanh nghiệp di chuyển thuận lợi hơn giữa các khu vực. Chẳng hạn, hành trình từ Gombak đến Kota Bharu dự kiến giảm từ khoảng 7-8 giờ di chuyển bằng ô tô xuống còn khoảng 4 giờ bằng tàu hỏa.
Trong khi đó, hành trình Gombak - Kuantan được kỳ vọng chỉ mất khoảng 1 giờ 35 phút. Đây là những khu vực có vai trò quan trọng trong mạng lưới kinh tế, công nghiệp và giao thương của Malaysia.
Toàn tuyến được thiết kế với 20 nhà ga, phục vụ cả vận tải hành khách và hàng hóa. Hệ thống 41 đường hầm là một trong những hạng mục đáng chú ý của dự án, cho thấy quy mô xây dựng và yêu cầu kỹ thuật phức tạp khi tuyến đường sắt đi qua nhiều dạng địa hình khác nhau trên bán đảo Malaysia.
Không chỉ chở khách, hướng tới hành lang logistics xuyên bán đảo
Khác với những tuyến đường sắt chủ yếu phục vụ vận tải hành khách, ECRL được định hướng phát triển đồng thời hai chức năng vận tải. Trong đó, vận chuyển hàng hóa được xem là một trong những động lực quan trọng giúp dự án phát huy hiệu quả kinh tế.
Theo thiết kế, mỗi đoàn tàu hàng có khả năng vận chuyển khoảng 90 TEU, tương đương 90 container loại 20 feet. Tuyến đường sắt sẽ kết nối các trung tâm sản xuất, khu công nghiệp và những cửa ngõ hàng hải quan trọng của Malaysia.
Đáng chú ý, ECRL kết nối cảng Kuantan ở bờ Đông với cảng Klang ở bờ Tây. Đây đều là những đầu mối quan trọng trong hoạt động xuất nhập khẩu của Malaysia. Khi tuyến đường sắt đi vào khai thác, hàng hóa có thêm một phương thức vận chuyển xuyên bán đảo thay vì phụ thuộc chủ yếu vào hệ thống đường bộ.
Việc kết nối hai cảng biển thông qua đường sắt cũng mở ra khả năng hình thành hành lang vận tải hàng hóa xuyên bán đảo (landbridge). Qua đó, doanh nghiệp có thể tăng lựa chọn trong tổ chức vận chuyển, luân chuyển container giữa các khu vực sản xuất và cửa ngõ xuất nhập khẩu.
Các lĩnh vực như sản xuất công nghiệp, hóa dầu, khai khoáng, nông sản và vận tải container được kỳ vọng hưởng lợi từ mạng lưới kết nối mới. Bên cạnh đó, việc chuyển một phần hàng hóa từ đường bộ sang đường sắt có thể góp phần giảm áp lực lên hệ thống cao tốc, tiết kiệm chi phí vận tải và hạn chế phát thải.
Về tiến độ, ECRL được chia thành hai giai đoạn triển khai. Giai đoạn đầu nối Kota Bharu với Gombak, dự kiến hoàn thành vào tháng 12/2026 và bắt đầu khai thác thương mại trong tháng 1/2027.
Giai đoạn tiếp theo kéo dài từ Gombak đến Port Klang, dự kiến hoàn thành vào tháng 12/2027. Nếu đúng kế hoạch, toàn tuyến đường sắt dài 665 km sẽ chính thức đi vào vận hành từ tháng 1/2028.
