Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu tại buổi lễ - Ảnh: Bộ KH-CN
Sáng 18-5, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức lễ chào mừng Ngày Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo Việt Nam và Hội nghị triển khai công nghệ chiến lược với sự tham dự của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng.
Cần những đột phá trong cơ chế chính sách
Tại buổi lễ, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh: Yêu cầu phát triển đất nước đã xác định khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là nền tảng, là động lực, là đột phá chiến lược hàng đầu để bước vào giai đoạn phát triển mới của đất nước.
Bên cạnh những kết quả, thành tựu đã đạt được, cần thẳng thắn nhìn nhận hoạt động khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo thời gian qua vẫn còn những hạn chế và cũng chưa thực sự trở thành động lực và đột phá để phát triển kinh tế - xã hội.
Trong đó, việc huy động nguồn lực cho khoa học - công nghệ chưa được chú trọng đúng mức. Công tác đào tạo, trọng dụng cán bộ khoa học - công nghệ tuy đã có nhiều đổi mới, nhiều tiến bộ nhưng vẫn còn những bất cập.
Cơ chế để phát triển hoạt động khoa học - công nghệ vẫn chậm được hoàn thiện, đến nay vẫn phải đang tiếp tục triển khai rất nhiều các công việc: về hoàn thiện thể chế, phát triển công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược, công nghệ lõi, về tập trung đào tạo nguồn nhân lực, cơ chế tài chính...
Cần có những đột phá trong cơ chế chính sách để thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa cho hoạt động phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, thực sự để đưa Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị đi vào cuộc sống.
Mọi nhiệm vụ khoa học phải hướng tới giải quyết bài toán lớn của đất nước
Theo Thủ tướng, cạnh tranh toàn cầu ngày càng gia tăng và quốc gia nào có năng lực cạnh tranh cao sẽ nắm chắc cơ hội để vươn lên, phát triển nhanh và bền vững.
Với mục tiêu trở thành nước công nghiệp hiện đại vào năm 2030 và nước phát triển thu nhập cao vào năm 2045, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực chủ chốt, là chìa khóa vàng, yếu tố sống còn để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước.
Để đạt được mục tiêu đó, Thủ tướng đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ phải đóng vai trò là hạt nhân cùng các bộ, cơ quan, địa phương, các doanh nghiệp, các viện, trường trong thực hiện phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Trọng tâm là tổ chức triển khai hiệu quả các nhiệm vụ phát triển danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược.
Thứ nhất, phải phát triển công nghệ chiến lược, tạo được ra sản phẩm cụ thể. Những sản phẩm công nghệ chiến lược được tạo ra phải có giá trị gia tăng, tính áp dụng thực tiễn phải được thương mại hóa và có tỉ lệ nội địa hóa cao.
Thứ hai, doanh nghiệp, viện, trường phải là trung tâm của hệ sinh thái.
Các bộ, ngành được Thủ tướng Chính phủ giao nhiệm vụ phải nhanh chóng xây dựng nhiệm vụ đặt hàng doanh nghiệp, viện, trường để phát triển công nghệ lõi, sản phẩm công nghệ chiến lược phục vụ cho nhiệm vụ điều hành, quản lý và phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh trong từng lĩnh vực theo chức năng nhiệm vụ.
Thứ ba, cơ chế chính sách ưu đãi phải đủ mạnh và khả thi, áp dụng được trong thực tế. Chính sách phải đi kèm hướng dẫn chi tiết để triển khai ngay và phải chỉ rõ điểm nghẽn, vướng mắc cụ thể và thẩm quyền để xử lý, đề xuất tháo gỡ kịp thời.
Đặc biệt khẩn trương rà soát, tháo gỡ ngay các điểm nghẽn liên quan đến cơ chế tài chính cho khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, ưu tiên đảm bảo nguồn lực cho công nghệ chiến lược, công nghệ lõi và doanh nghiệp công nghệ. Thúc đẩy phát triển thị trường vốn cho đổi mới sáng tạo, quỹ đầu tư mạo hiểm và doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.
"Cơ chế phải đột phá, nếu áp dụng theo quy trình, cơ chế thông thường chúng ta sẽ không thực hiện được những việc đầu tư cho đổi mới sáng tạo. Cho nên bài toán là đặt hàng, chấp nhận rủi ro có kiểm soát và lấy sản phẩm cuối cùng, sản phẩm đầu ra để đánh giá hiệu quả đầu tư của nhà nước", Thủ tướng nói.
Thứ tư, Nhà nước phải làm tốt vai trò hướng dẫn, kết nối, đặt hàng, hỗ trợ nghiên cứu phát triển và đóng vai trò là người mua đầu tiên đối với sản phẩm công nghệ chiến lược khi đủ điều kiện.
Ngoài ra, Thủ tướng yêu cầu phải xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo có hiệu quả, tăng cường hợp tác quốc tế, phải có cơ chế vượt trội để phát hiện, đào tạo, thu hút và trọng dụng nhân tài.
"Phải chuyển mạnh từ tư duy "làm cho có" sang tư duy "tạo ra sản phẩm" một cách thực chất và có giá trị thực chất, hiệu quả thực chất. Mọi chương trình, nhiệm vụ khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo phải hướng tới giải quyết các bài toán lớn của đất nước và phải phục vụ trực tiếp cho người dân, doanh nghiệp và lấy sản phẩm đầu ra, hiệu quả thực tiễn và mức độ thương mại hóa để làm thước đo đánh giá kết quả thực hiện", Thủ tướng nhấn mạnh.
