Nhân viên Lực lượng Không gian Mỹ theo dõi các hoạt động trên quỹ đạo từ căn cứ quân sự ở California. (Ảnh: U.S. Space Forces/Reuters)
Theo công ty theo dõi không gian LeoLabs, vật thể này sau đó bay vòng quanh vệ tinh khác của Trung Quốc trước khi quay trở lại phía tàu vũ trụ. Hiện có rất ít thông tin về vệ tinh này cũng như nhiệm vụ của nó.
Quân đội Mỹ vận hành 1 tàu vũ trụ bí mật tương tự, có hình dáng giống tàu con thoi cỡ nhỏ và cũng không có người điều khiển.
Theo phân tích của Reuters dựa trên các tài liệu, dữ liệu theo dõi không gian và phỏng vấn với các quan chức quân sự đương nhiệm và nghỉ hưu, cả 2 chương trình đều cho thấy sự phát triển nhanh chóng của lĩnh vực tác chiến quân sự trong không gian, trong bối cảnh Bắc Kinh và Washington được cho là đang chuẩn bị cho khả năng xảy ra xung đột bao gồm lĩnh vực không gian.
Theo Reuters, các nhà nghiên cứu Trung Quốc có quan hệ với quân đội đang phát triển nhiều công nghệ, từ những vệ tinh được thiết kế để truy đuổi và thậm chí bắt giữ các tàu vũ trụ khác, cho đến những hệ thống có thể tiếp tế nhiên liệu cho chúng trong quá trình truy đuổi.
Theo dữ liệu theo dõi không gian, Mỹ và Anh đã tiến hành hoạt động quân sự chung đầu tiên trong không gian, trên đường bay của vệ tinh Trung Quốc bị nghi là vệ tinh do thám.
“Người Trung Quốc đang nhanh chóng phát triển năng lực”, bao gồm các loại vũ khí trên mặt đất và trong không gian được thiết kế để gây nhiễu hoặc phá hủy mục tiêu, Tướng Chance Saltzman - Tư lệnh tác chiến không gian của Lực lượng Không gian Mỹ, phát biểu hồi tháng 7.
Ông Saltzman cho rằng mối đe dọa từ Trung Quốc là “đáng kể”.
Vệ tinh đã trở thành một thành phần không thể thiếu của chiến tranh hiện đại, thể hiện trong các cuộc xung đột tại Ukraine và Trung Đông. Trong nhiều năm qua, chúng cung cấp cho các lực lượng vũ trang dịch vụ liên lạc, định vị và tình báo. Sau khi được đưa lên quỹ đạo, vệ tinh thường duy trì những đường bay cố định.
Tuy nhiên, hiện nay nhiều quân đội coi vệ tinh như những nền tảng vũ khí chủ động, có khả năng tấn công làm gián đoạn hoạt động của vệ tinh khác thông qua gây nhiễu, chiếu laser làm lóa cảm biến, hoặc thậm chí bắt giữ tàu vũ trụ của đối phương.
Theo ông Everett Dolman, cựu giảng viên tại Trường Đại học Chiến tranh Không quân Mỹ, làm gián đoạn năng lực không gian của Mỹ sẽ “làm tê liệt lực lượng quân sự khổng lồ của chúng ta trên mặt đất”, ảnh hưởng đến mọi thứ từ giám sát tới phòng thủ tên lửa.
Theo ông, các tàu vũ trụ linh động và có thể triển khai vệ tinh hoặc vận chuyển hàng hóa sẽ trở thành những “chiến đấu cơ vũ trụ” tiềm năng.
Tàu Thử nghiệm Quỹ đạo X-37B của quân đội Mỹ tại Căn cứ Lực lượng Không gian Vandenberg, California. (Ảnh: U.S. Space Force/Reuters)
Cạnh tranh ngày càng quyết liệt
Cuộc cạnh tranh ngày càng gia tăng trong bối cảnh quỹ đạo Trái đất trở nên đông đúc hơn bao giờ hết.
Hãng SpaceX của tỷ phú Elon Musk đang vận hành khoảng 11.000 vệ tinh Starlink và có kế hoạch xây dựng một mạng lưới các trung tâm dữ liệu lớn hơn trong không gian, được hỗ trợ bởi AI.
Trung Quốc cũng đang xây dựng các mạng lưới vệ tinh cạnh tranh, trong khi chương trình phòng thủ tên lửa Vòm Vàng (Golden Dome) của Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến sử dụng các tên lửa đánh chặn đặt trong không gian.
Mỹ đang hoàn thiện những năng lực có thể đóng vai trò quan trọng trong một cuộc xung đột tương lai.
Theo công ty tình báo không gian Slingshot Aerospace, trong hoạt động phối hợp Mỹ - Anh vào tháng 9 năm ngoái, lực lượng không gian Mỹ từ căn cứ ở Colorado đã điều khiển vệ tinh quân sự Mỹ áp sát vệ tinh của Anh, đúng lúc vệ tinh Shiyan 12-01 của Trung Quốc bay qua ở vị trí thấp hơn khoảng 83 km
Ở độ cao đó, các chuyên gia coi khoảng cách này là tương đối gần.
Ba chuyên gia về quân sự không gian nói với Reuters rằng hoạt động đó có vẻ nhằm gửi tín hiệu tới Bắc Kinh, trong đó có chuyên gia tại công ty theo dõi không gian COMSPOC. Andrew Turner, nhằm thể hiện sự đoàn kết và năng lực của các đồng minh, đồng thời cảnh báo Bắc Kinh không can thiệp vào vệ tinh Anh.
Mỹ và Anh đã công khai thông báo về hoạt động này - hoạt động đầu tiên được biết đến giữa 2 thành viên của liên minh tình báo “Ngũ nhãn”, nhưng không tiết lộ việc nó diễn ra gần tàu vũ trụ Trung Quốc. Phần lớn các hoạt động diễn ra trong không gian vẫn được xếp loại mật, do những vấn đề liên quan đến tình báo.
Bộ Tư lệnh Không gian Mỹ nói với Reuters rằng nhiệm vụ này cho thấy khả năng phối hợp với các đồng minh trong không gian. Bộ Quốc phòng Anh cho biết, không gian ngày càng quan trọng đối với các hoạt động quân sự, đồng thời Anh và các đối tác đang tiến hành những hoạt động quỹ đạo tiên tiến, nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia và quân sự của họ.
Cả hai bên đều không bình luận về việc hoạt động này diễn ra gần vệ tinh Trung Quốc.
Trung tướng Douglas Schiess, người sắp trở thành Tư lệnh tác chiến không gian của Lực lượng Không gian Mỹ, đã tham gia hoạt động này.
Trong cuộc phỏng vấn ngay sau đó, ông cho biết việc vận hành tàu vũ trụ gần tàu khác có thể giúp xác minh liệu vệ tinh của đồng minh có hoạt động bình thường hay không, hoặc xác định liệu một đối thủ có đang “làm điều gì đó mà họ không nên làm” hay không.
Gần đây, Anh tiết lộ nhiệm vụ này được tiến hành song song với đợt triển khai lực lượng hải quân tới khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết họ không nắm rõ các chi tiết về hoạt động của Mỹ - Anh. Về tổng thể, Bắc Kinh phản đối việc vũ khí hóa không gian và ủng hộ sử dụng không gian vì mục đích hòa bình. Bộ này cáo buộc Washington kích động chạy đua vũ trang, thông qua những chương trình như hệ thống phòng thủ tên lửa Vòm Vàng và khả năng triển khai vũ khí trong không gian.
Dù Mỹ vẫn là cường quốc không gian hàng đầu thế giới, Trung Quốc đang nhanh chóng tăng số lượng vệ tinh và mức độ phức tạp của các nhiệm vụ.
Các vệ tinh Trung Quốc đã thể hiện điều mà giới chức Mỹ gọi là “không chiến” trên quỹ đạo – khi nhiều vệ tinh di chuyển đồng bộ và ở gần nhau. Các tàu vũ trụ Trung Quốc cũng đã chứng minh khả năng bắt giữ vệ tinh không còn hoạt động và đưa nó sang quỹ đạo khác.
