Các nhà khoa học Nga đã huấn luyện trí tuệ nhân tạo (AI) để phát hiện các cơn bão và lốc xoáy chỉ trong vòng 15-30 phút - Ảnh: VGP
Với bước phát triển này, việc xử lý dữ liệu thủ công để phát hiện những hiện tượng này trước đây có thể mất hàng tháng, trong khi AI có thể hoàn thành trong vài phút.
Hệ thống AI được Viện Vật lý - Kỹ thuật Matxcơva và Viện Vật lý Khí quyển A.M. Obukhov thuộc Viện hàn lâm Khoa học Nga phát triển dựa trên phân tích ảnh chụp vệ tinh để nhận diện các hệ thống đối lưu quy mô trung bình (MCS), những hiện tượng thời tiết có thể phát triển thành mưa lớn, mưa đá hoặc bão.
Công nghệ mới này cho phép phát hiện MCS ngay trong giai đoạn đầu, giúp cơ quan tình trạng khẩn cấp phản ứng nhanh hơn và giảm thiểu thiệt hại kinh tế và nhân mạng.
Theo các nhà nghiên cứu, các hệ thống MCS ở Nga ảnh hưởng đến hàng nghìn người mỗi năm, gây thiệt hại hàng tỉ rúp.
Ví dụ, một MCS hình thành thành bão tại Matxcơva ngày 29-7-2017, với tốc độ gió giật lên tới 28m/s, đã làm người thiệt mạng và khoảng 170 người bị thương.
Việc dự đoán sự xuất hiện của các MCS trong giai đoạn đầu rất khó khăn do đòi hỏi tài nguyên tính toán lớn và phụ thuộc vào nhiều yếu tố.
Hệ thống AI mới không chỉ giúp phát hiện sớm mà còn hướng tới việc thông báo đến người dân vài giờ trước khi cơn bão hoặc mưa đá diễn ra, từ đó người dân có thời gian ứng phó. Công nghệ cũng có thể hỗ trợ nông dân bảo vệ mùa màng và các công ty vận tải điều chỉnh lộ trình giao hàng.
Hiện các nhà khoa học đang tiếp tục mở rộng cơ sở dữ liệu, cải thiện thuật toán và điều chỉnh hệ thống phù hợp với dữ liệu từ các vệ tinh khí tượng của Nga, với mục tiêu triển khai giám sát MCS tự động trên toàn lãnh thổ.
Chuyên gia Vladimir Semenov, đứng đầu phòng thí nghiệm khí hậu học tại Viện Địa lý thuộc Viện hàn lâm Khoa học Nga, cảnh báo rằng lượng tuyết bất thường mùa Đông này ở Matxcơva có thể dẫn đến các hiện tượng thời tiết bất ngờ vào mùa xuân và mùa hè.
Do biến đổi khí hậu toàn cầu, trong 40 năm qua mùa hè nước Nga đã ấm hơn 1,5 độ. Các đợt nắng nóng sẽ trở nên thường xuyên hơn. Nhà khí tượng học lưu ý rằng số lượng các hiện tượng thời tiết cực đoan cũng sẽ gia tăng và lượng mưa cũng sẽ lớn hơn.
