Chiều 3/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực.
Hỗ trợ tiền điện phải đến được người cần hỗ trợ
Tham gia thảo luận, đại biểu Bùi Văn Dũng (đoàn Thanh Hóa) nêu rõ, điện là đầu vào của nền kinh tế, cũng là ánh sáng trong mỗi mái nhà. Một quyết định về giá điện tác động đến chi phí sản xuất, bữa ăn gia đình và khả năng chăm sóc người bệnh.
Vì vậy, việc sửa đổi luật phải đồng thời giải quyết được 3 vấn đề: làm sao có đủ điện, thu hút được đầu tư và phân chia chi phí công bằng.
Ông Dũng cho rằng, hiện nay, yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng đòi hỏi nguồn điện và lưới điện phải đồng bộ, dự phòng đủ mạnh, điện ổn định, giá hợp lý, góp phần hỗ trợ sản xuất và tăng trưởng 2 con số.
Trong nội dung phát biểu, đại biểu Bùi Văn Dũng cho rằng cần thận trọng với lộ trình giá điện sinh hoạt theo giờ.
Đại biểu Bùi Văn Dũng (Ảnh: Media Quốc hội).
Theo ông, cơ chế này có thể khuyến khích dịch chuyển tiêu dùng, giảm áp lực đầu tư nguồn và lưới điện. Tuy nhiên, công tơ đo được thời gian sử dụng điện không có nghĩa mọi gia đình đều có khả năng thay đổi thời gian sinh hoạt.
Ông dẫn ví dụ, một cơ sở sản xuất có thể sắp xếp ca máy, nhưng gia đình công nhân tan ca buổi chiều khó có thể chuyển bữa cơm, giờ học của con sang đêm khuya. Cùng một tín hiệu giá, khả năng thích ứng của các nhóm khách hàng rất khác nhau.
Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung điều kiện thực hiện vào dự án luật, gồm thí điểm, đánh giá tác động theo nhóm hộ, công khai cách tính, đo đếm chính xác và giải quyết khiếu nại nếu có.
Đồng thời, cần tính thử, gửi 2 phương án hóa đơn theo dữ liệu thực tế để người dân so sánh, làm rõ mối quan hệ giữa giá điện theo giờ và giá điện bậc thang. Theo đại biểu, đây là cách cụ thể hóa quyền được cung cấp thông tin tại khoản 2 Điều 4 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Liên quan đến nguồn hỗ trợ tiền điện, đại biểu Bùi Văn Dũng đề nghị làm rõ tiêu chí đối tượng, trách nhiệm bảo đảm kinh phí, phương thức chi trả và thời điểm hỗ trợ tương ứng với lộ trình xóa bù chéo.
Dẫn kinh nghiệm Singapore, đại biểu cho biết nước này công khai các thành phần giá điện, đồng thời hỗ trợ hóa đơn điện, nước và dịch vụ tiện ích cho các hộ đủ điều kiện. Cách làm này giúp minh bạch chi phí cung ứng và khoản hỗ trợ.
Đối với Việt Nam, đại biểu lưu ý cần quan tâm đến người thuê trọ, hộ khó khăn chưa đứng tên hợp đồng điện, không để thủ tục khiến hỗ trợ chỉ dừng ở chủ công tơ.
"Một chính sách điện tốt phải nhìn thấy cả người đầu tư hàng nghìn tỷ đồng và người cân nhắc từng khoản chi vào cuối tháng. Khi người dân hiểu vì sao phải trả, được bảo vệ lúc khó khăn và nhận được điện ổn định, cải cách mới có sức thuyết phục và bền vững", đại biểu Bùi Văn Dũng nhấn mạnh
Cần giám sát tiến độ từ khâu chuẩn bị đến vận hành dự án điện
Tham gia thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Thanh Bình (đoàn Hưng Yên) - Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Việt Nam nhấn mạnh, trong bối cảnh phát triển trí tuệ nhân tạo, dữ liệu và chuyển đổi xanh, nguồn điện ổn định, đầy đủ và có tính cạnh tranh là nền tảng quan trọng để thu hút đầu tư, phát triển các ngành kinh tế mới và thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số.
Tuy nhiên, theo đại biểu, khoảng cách giữa chủ trương, chính sách và kết quả triển khai thực tế trong lĩnh vực năng lượng vẫn còn lớn.
Dẫn chứng về Quy hoạch điện VIII được phê duyệt năm 2023 và kế hoạch thực hiện ban hành năm 2024, đại biểu cho biết việc triển khai đến nay còn rất chậm. Sau khi kế hoạch được ban hành vào tháng 4/2024, nhiều địa phương mới bắt đầu lựa chọn nhà đầu tư.
Đại biểu Nguyễn Thị Thanh Bình (Ảnh: Media Quốc hội).
Đại biểu nhận định, trong 2-3 năm qua, chưa có dự án mới nào thuộc Quy hoạch điện VIII được đưa vào vận hành. "Tiến độ đã chậm ngay từ khâu khởi đầu. Nếu không có giải pháp đồng bộ, tình trạng này có thể tiếp tục dẫn đến chậm triển khai quy hoạch, nguy cơ thiếu điện và ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng", bà nói.
Để hoàn thiện dự án luật, đại biểu Thanh Bình đề nghị bổ sung cơ chế ràng buộc trách nhiệm và giám sát toàn bộ quá trình thực hiện dự án điện.
Theo đại biểu, quy định nhà đầu tư phải bảo đảm tiến độ là đúng. Tuy nhiên, việc lựa chọn được nhà đầu tư chưa đồng nghĩa với việc đã ký được hợp đồng mua bán điện, thu xếp được vốn.
"Ngay cả khi xây dựng xong, dự án vẫn có thể phải chờ lưới điện giải tỏa công suất, nghiệm thu và vận hành thương mại. Mỗi khâu chậm vài tháng có thể khiến cả dự án chậm một năm hoặc vài năm", đại biểu nêu.
Do đó, đại biểu Thanh Bình đề nghị bổ sung cơ chế giám sát tiến độ liên thông, có đầu mối tại UBND cấp tỉnh, phối hợp với Bộ Công Thương, EVN và các đơn vị liên quan.
Theo đó, mỗi dự án cần có kế hoạch chung, xác định rõ trách nhiệm và thời hạn đối với từng khâu, từ thẩm định, phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi, thỏa thuận đấu nối, đàm phán hợp đồng mua bán điện (PPA) đến nghiệm thu và vận hành thương mại.
Đại biểu cũng đề nghị Chính phủ quy định thời hạn xử lý hồ sơ, các bước đàm phán, trách nhiệm giải trình và xử lý trường hợp quá hạn; đồng thời phân định rõ nguyên nhân chậm tiến độ của từng bên.
