Với hơn 20 năm hoạt động trong lĩnh vực xuất khẩu, ông Nguyễn Tuấn Việt - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Xúc tiến xuất khẩu VIETGO đã có nhiều góc nhìn về hành trình đưa hàng Việt ra thị trường quốc tế. Trong cuộc trò chuyện với Người Đưa Tin (NĐT), ông Việt đã có những chia sẻ sâu hơn về bài toán nâng cao giá trị của hàng Việt trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Chặng đường 20 năm chứng kiến hàng Việt chuyển mình
NĐT: Nhìn lại chặng đường hơn 20 năm phát triển của VIETGO, ông nhận thấy đâu là những dấu mốc quan trọng nhất định hình hướng đi của doanh nghiệp?
Ông Nguyễn Tuấn Việt: Qua 20 năm phát triển, VIETGO đã trải qua nhiều cột mốc đáng nhớ. Trong đó, dấu mốc đầu tiên là thời điểm mới thành lập, chúng tôi làm xuất khẩu trực tiếp theo mô hình công ty thương mại, mua hàng từ các xưởng sản xuất trong nước rồi xuất đi. Trong 3 năm đầu, chúng tôi may mắn gặt hái được nhiều thành công, kinh doanh cùng lúc hơn 10 mặt hàng.
Ông Nguyễn Tuấn Việt - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Xúc tiến xuất khẩu VIETGO, chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực xuất khẩu hàng hóa (Ảnh: NVCC).
Nhờ sự nổi tiếng đó, chúng tôi nhận được lượng đơn đặt hàng lớn, có thời điểm gần 1.000 đơn mỗi tháng. Chính lượng đơn hàng quá tải này đã tạo ra bước chuyển đổi quan trọng nhất. Chúng tôi quyết định không làm xuất khẩu trực tiếp nữa mà chuyển sang làm xúc tiến xuất khẩu. Đây là cột mốc then chốt đã định hình hướng đi trong lĩnh vực xúc tiến xuất khẩu của VIETGO trong thời gian dài sau đó.
Trong quá trình phát triển, doanh nghiệp cũng đã trải qua nhiều giai đoạn thị trường biến động, từ sự xuất hiện của các sản phẩm theo xu hướng mới đến những biến động lớn như khủng hoảng vận tải ở Trung Đông, chính sách áp thuế của Mỹ năm 2025 hay đại dịch Covid-19. Dẫu vậy, chúng tôi luôn cố gắng giữ sự tỉnh táo trong thông tin, đúc rút những bài học thực tiễn để giúp doanh nghiệp trong nước hạn chế những vấp ngã và tổn thất không đáng có do thiếu kinh nghiệm.
NĐT: Từ thực tế kết nối doanh nghiệp Việt Nam với người mua quốc tế, ông nhận thấy nhu cầu của thị trường thế giới đối với hàng Việt đang thay đổi như thế nào?
Ông Nguyễn Tuấn Việt: Khoảng 15-20 năm trước, thị trường quốc tế chủ yếu biết đến chúng ta qua các sản phẩm thủ công mỹ nghệ. Nhưng đến nay, Việt Nam đã khẳng định được vị thế ở nhiều nhóm hàng như nông sản, đồ gỗ, dệt may, nhựa, vật liệu xây dựng cho đến các linh kiện điện tử từ khối doanh nghiệp FDI.
Tôi nhận thấy Việt Nam đang đi rất đúng hướng, cho thế giới thấy chúng ta không chỉ có bàn tay khéo léo mà còn sở hữu những khối óc nhanh nhạy, bắt kịp nhu cầu thị trường. Minh chứng là dù trải qua nhiều biến động, xuất khẩu của Việt Nam vẫn tăng trưởng gần 20%. Kim ngạch xuất nhập khẩu cũng duy trì mức tăng trưởng 2 chữ số qua các năm, đưa Việt Nam vươn lên nhóm 15 nền kinh tế có tổng kim ngạch xuất nhập khẩu lớn nhất thế giới vào cuối năm 2025.
Còn về phía người mua quốc tế, theo tôi quan sát, yếu tố họ quan tâm hàng đầu hiện nay nằm ở chất lượng hàng hóa và sự nhanh nhạy trong thương mại, tức khả năng đáp ứng đúng nhu cầu thị trường vào đúng thời điểm khách hàng cần.
Đừng bán thứ mình có, hãy bán thứ khách hàng cần
NĐT: Việt Nam có năng lực sản xuất ở nhiều ngành hàng, nhưng khả năng tìm kiếm, tiếp cận và biến cơ hội thành đơn hàng thực tế vẫn là bài toán với nhiều doanh nghiệp. Theo ông, điểm nghẽn lớn nhất của các doanh nghiệp nằm ở đâu?
Ông Nguyễn Tuấn Việt: Làm việc thực tế với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, tôi nhận thấy điểm nghẽn lớn nhất hiện nay đến từ khả năng bán hàng. Các doanh nghiệp sản xuất của chúng ta tự bán hàng còn yếu, trong khi lực lượng thương mại vừa thiếu vừa chưa đủ mạnh. Vì vậy, không thể phủ nhận rằng nhiều thương nhân từ nước khác đã đến Việt Nam, coi đây như một công xưởng để mua hàng rồi xuất khẩu đi.
Họ làm thương mại ngay trên chính đất nước chúng ta, nhưng nhiều doanh nghiệp Việt không nhận ra, thậm chí vẫn lầm tưởng đó là người mua cuối cùng. Do vậy, khả năng bán hàng trực tiếp chính là yếu tố đầu tiên chúng ta phải cải thiện.
Ông Nguyễn Tuấn Việt cho rằng doanh nghiệp Việt cần nâng cao năng lực bán hàng trực tiếp và nhanh nhạy nắm bắt nhu cầu thị trường quốc tế để tận dụng cơ hội xuất khẩu (Ảnh: NVCC).
Bên cạnh đó, doanh nghiệp Việt phải cực kỳ nhanh nhạy trong việc nắm bắt nhu cầu của thị trường thế giới. Bài học ngàn đời của thương trường là “không bán thứ mình có, mà bán thứ khách hàng cần”. Nhu cầu của thế giới phát sinh mỗi ngày theo xu hướng. Đặc biệt, nhu cầu xuất nhập khẩu còn biến động mạnh theo các yếu tố chính trị. Khi hai quốc gia xảy ra chiến tranh thương mại và áp thuế lẫn nhau, họ sẽ chuyển hướng tìm kiếm đối tác ở những quốc gia khác.
Đây chính là cơ hội lớn cho Việt Nam, một quốc gia nằm ở trung tâm Đông Nam Á, có vị trí thuận lợi kết nối các thị trường và là một trong những khu vực năng động của thương mại toàn cầu.
NĐT: Vậy theo ông, doanh nghiệp cần thay đổi như thế nào về sản phẩm, thương hiệu và cách tiếp cận khách hàng để không chỉ xuất khẩu được hàng hóa mà còn nâng giá trị trong chuỗi xuất khẩu?
Ông Nguyễn Tuấn Việt: Hiện nay, doanh nghiệp Việt Nam còn khá thụ động, chủ yếu dừng lại ở việc tiếp cận và phản hồi những khách hàng tự tìm đến mình. Tôi cho rằng nếu doanh nghiệp Việt Nam chủ động tiếp cận thẳng người mua cuối, thấu hiểu đúng nhu cầu và giải quyết được “nỗi đau” của khách hàng, chúng ta hoàn toàn có thể bán được giá cao hơn và gia tăng biên lợi nhuận.
Mặt khác, việc gia công và in thương hiệu của đối tác là một giai đoạn phát triển tất yếu của nền kinh tế. Tuy nhiên, để tiến xa hơn, doanh nghiệp phải nâng cao nhận thức thương mại, chú trọng xây dựng thương hiệu riêng và nâng tầm giá trị hàng hóa, thay vì chỉ bán xong một chuyến hàng là kết thúc.
Trên thực tế, tôi thấy rằng nhiều ngành hàng của Việt Nam đang chuyển dịch rất nhanh và đã giải quyết tốt bài toán này. Điển hình như việc trước đây chúng ta chủ yếu xuất khẩu điều thô với kim ngạch khoảng từ 1-2 tỷ USD mỗi năm. Nhưng hiện nay, Việt Nam đã trở thành trung tâm nhập khẩu điều thô để chế biến và xuất khẩu điều nhân, đưa kim ngạch vượt mốc 5 tỷ USD. Đây cũng chính là câu chuyện thực tế mà theo tôi, các ngành hàng khác có thể nhìn vào để học hỏi.
Chọn đúng thị trường để đi đường dài
NĐT: Trong bối cảnh thương mại quốc tế ngày càng cạnh tranh và các yêu cầu về tiêu chuẩn, truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững ngày càng cao, theo ông dự báo, lợi thế nào sẽ quyết định khả năng giữ được thị trường quốc tế của doanh nghiệp Việt?
Ông Nguyễn Tuấn Việt: Trong bối cảnh hiện nay, lợi thế quyết định khả năng giữ vững thị trường quốc tế của doanh nghiệp Việt chính là năng lực thương mại và khả năng bán hàng.
Nếu không chủ động bán hàng trực tiếp đến người mua cuối hoặc chỉ bán thành phẩm, chúng ta sẽ không thể lắng nghe nhu cầu thực tế của thị trường để điều chỉnh sản phẩm, đồng thời đánh mất phần lợi nhuận cao nhất trong chuỗi cung ứng.
Song, nhìn ở góc độ khác, tôi cho rằng doanh nghiệp không nhất thiết phải chạy theo các tiêu chuẩn truy xuất nguồn gốc bằng mọi giá. Như tôi đã nhiều lần phân tích, không phải mọi thị trường đều đặt ra những yêu cầu quá khắt khe về tiêu chuẩn và truy xuất nguồn gốc. Vì vậy, thay vì mặc định xuất khẩu đồng nghĩa với việc phải tiếp cận ngay những thị trường có yêu cầu cao nhất, tôi khuyến nghị doanh nghiệp có thể bắt đầu từ những thị trường phù hợp với năng lực hiện tại, sau đó từng bước nâng cấp khả năng đáp ứng.
NĐT: Dưới góc độ một nhà khởi nghiệp đã trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm của thị trường, ông có lời khuyên gì cho doanh nghiệp khi lựa chọn cơ hội, kiểm chứng thị trường và xây dựng hướng đi bền vững trong lĩnh vực xuất khẩu?
Ông Nguyễn Tuấn Việt: Tôi cho rằng điều quan trọng hơn hết là doanh nghiệp phải tiếp cận thị trường xuất khẩu một cách bài bản, có kiến thức và biết tận dụng kinh nghiệm của người đi trước.
9 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đạt 434,3 tỷ USD, tăng 24,5% so với cùng kỳ. Dẫu vậy, khu vực kinh tế trong nước chỉ chiếm 19,3% tổng kim ngạch xuất khẩu (Ảnh: Hữu Thắng).
Khi bước ra thị trường quốc tế, mỗi ngành hàng, mỗi thị trường đều có những yêu cầu và cách tiếp cận khác nhau. Hiểu được điều đó giúp doanh nghiệp giảm bớt rủi ro và tránh những khoản đầu tư không cần thiết.
Làm ra sản phẩm mới chỉ là bước đầu, để biến sản phẩm thành một đơn hàng còn cần tìm kiếm khách hàng, hiểu nhu cầu, đàm phán, tổ chức nguồn hàng, kiểm soát chất lượng, hoàn thiện chứng từ, lựa chọn phương thức thanh toán và tổ chức vận chuyển. Trong đó, quan trọng nhất là thay vì chỉ hỏi “mình có gì để bán?”, doanh nghiệp nên bắt đầu bằng câu hỏi “thị trường đang cần gì và mình có thể đáp ứng đến đâu?”.
Thị trường thế giới là một không gian rất lớn, mang lại nhiều cơ hội nhưng cũng đầy thách thức. Doanh nghiệp Việt vì thế muốn đi đường dài cần nhìn hoạt động xuất khẩu bằng dữ liệu, kiến thức và kinh nghiệm thực tế, thay vì chỉ dựa vào cảm tính.
NĐT: Xin trân trọng cảm ơn ông về cuộc trao đổi!
