Cú va chạm giữa tuyến hàng hải đông đúc
Ngày 5/4/1979, tàu sân bay USS Ranger của Hải quân Mỹ va chạm với tàu chở dầu MV Fortune treo cờ Liberia, cách Singapore khoảng 60-70 km về phía Đông, khi đang di chuyển qua khu vực eo biển Malacca. Đây là một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất nối Ấn Độ Dương với Thái Bình Dương.
Theo lịch sử chính thức của Hải quân Mỹ, Ranger khi đó đang thực hiện chuyến triển khai Tây Thái Bình Dương lần thứ 14. Tàu thuộc lớp Forrestal, dài khoảng 320 m và có lượng giãn nước khi hoạt động lên tới hơn 80.000 tấn. Con tàu mang theo hàng nghìn quân nhân cùng một biên đội máy bay chiến đấu và hỗ trợ.
Fortune cũng không phải tàu hàng nhỏ. Con tàu chở khoảng 100.000 tấn dầu thô từ Kuwait, trong đó một phần đáng kể bị đe dọa sau cú va chạm.
Vụ tai nạn xảy ra vào khoảng 6 giờ 45 sáng. Mũi Ranger đâm vào phần mạn của Fortune, khiến tàu chở dầu bị thủng nghiêm trọng ở khu vực các két chứa hàng. Ranger cũng bị rách lớn ở phần mũi, đến mức hai két nhiên liệu phía trước không thể tiếp tục sử dụng.
Các tài liệu của Hải quân Mỹ cho biết cả hai tàu đều chịu hư hại đáng kể nhưng không có người thiệt mạng hay bị thương nghiêm trọng. Ranger vẫn có thể tự hành, trong khi Fortune bị mất khả năng di chuyển và cần được hỗ trợ cứu hộ.
Đáng chú ý, một tài liệu của Cơ quan Cứu hộ Hải quân Mỹ ghi nhận Fortune là tàu chở dầu khoảng 98.000 tấn và bị thủng tại khu vực các két hàng phía mạn trái. Một tàu hộ tống của Ranger được giao nhiệm vụ hỗ trợ Fortune, trong khi lực lượng cứu hộ tại Singapore nhanh chóng được huy động để xử lý sự cố.
Tàu sân bay USS Ranger. Ảnh TWZ
Vì sao một vụ va chạm lớn lại bị lãng quên?
Hậu quả môi trường của vụ việc cũng đáng chú ý. Lịch sử chính thức của USS Ranger ghi nhận khoảng 10.000 tấn dầu thô đã tràn xuống Biển Đông sau tai nạn. Một số tài liệu khác không thống nhất hoàn toàn về con số, nhưng đều cho thấy đây là một vụ tràn dầu đáng kể.
Sau khi đánh giá tình trạng con tàu, Ranger quay về vịnh Subic ở Philippines để sửa chữa tạm thời. Sau đó, tàu tiếp tục tới Yokosuka, Nhật Bản để tiến hành sửa chữa phần mũi và các két nhiên liệu bị ảnh hưởng. Con tàu không bị loại khỏi biên chế và sau khi hoàn tất sửa chữa đã tiếp tục hoạt động.
Fortune cũng được cứu hộ và tiến hành xử lý lượng dầu còn lại trên tàu. Các hoạt động cứu hộ tập trung vào việc bơm chuyển dầu thô khỏi những khu vực bị ảnh hưởng nhằm hạn chế nguy cơ tiếp tục rò rỉ.
Vậy tại sao một sự cố liên quan đến một tàu sân bay Mỹ nặng hàng chục nghìn tấn và một tàu chở dầu lớn lại gần như không còn được nhắc tới?
Một phần câu trả lời nằm ở chính hậu quả của vụ tai nạn. Không có thương vong nghiêm trọng, Ranger không bị mất khả năng chiến đấu lâu dài và cả hai con tàu đều sống sót sau cú va chạm. Những sự kiện như vậy thường khó tạo dấu ấn lâu dài bằng các thảm họa có nhiều người thiệt mạng hoặc làm mất hoàn toàn một tàu chiến.
Bối cảnh năm 1979 cũng khiến vụ việc nhanh chóng bị che khuất bởi hàng loạt biến động quốc tế. Cách mạng Iran, cuộc khủng hoảng con tin tại Tehran và cuối năm là việc Liên Xô tiến vào Afghanistan đều thu hút sự chú ý lớn của truyền thông.
Ngoài ra, đây còn là thời kỳ trước khi GPS, hệ thống nhận dạng tự động AIS và mạng lưới theo dõi hàng hải hiện đại trở thành công cụ phổ biến. Trong những vùng biển đông đúc, thủy thủ đoàn phải dựa nhiều hơn vào radar, hải đồ, quan sát trực tiếp và khả năng đánh giá tình huống của con người.
Eo biển Malacca đặc biệt thách thức đối với một tàu có kích thước lớn như Ranger. Trong không gian hàng hải chật hẹp, tàu sân bay không thể tùy ý thay đổi hướng hoặc tốc độ như khi hoạt động trên đại dương rộng mở. Chỉ một sai lệch trong nhận định về hướng đi hoặc tốc độ của tàu khác cũng có thể làm giảm đáng kể thời gian phản ứng.
Hồ sơ của Hải quân Mỹ và các tài liệu hàng hải sau này vẫn lưu lại vụ Ranger-Fortune như một sự cố đáng chú ý trong năm 1979. Tuy nhiên, bên ngoài những tài liệu chuyên ngành, câu chuyện gần như biến mất khỏi sự chú ý của công chúng.
Điều còn lại sau 47 năm không chỉ là một vụ va chạm giữa tàu sân bay và tàu chở dầu, mà còn là lời nhắc về những rủi ro luôn tồn tại tại các nút giao thông hàng hải đông đúc, nơi những con tàu khổng lồ phải hoạt động trong khoảng không gian có giới hạn.
